معماری
خانه / پان‌ترکیسم و تاریخ آذربایجان / بررسی اصطلاح پان فارس یا پان فارسیسم

بررسی اصطلاح پان فارس یا پان فارسیسم

پان‌ترکیسم و به‌کارگیری اصطلاح پان فارسیسم

این جستار، بخشی از مقاله‌ی «پان ترکیسم در ایران، از ادعا تا واقعیت» به قلم محمدرضا محسنی حقیقی و مربوط به بخش بررسی واژه‌های پُرکاربرد از طرف گروه‌هایی که به اندیشه‌ی پان‌ترکیسم گرایش دارند است. شما در صورت نیاز می‌توانید جهت دریافت فایل PDF اصلی مقاله همراه با منابع و .. به این نشانی مراجعه فرمایید: پان‌ترکیسم در ایران از ادعا تا واقعیت

ذکر این نکته که برخی واژه‌ها با ریشه‌های نامشخص و بدون پیشینه‌ی تاریخی و سیاسی مانند پان‌فارسیسم یا پان‌فارس و یا اصطلاح‌های نامشخص مانند آذربایجان جنوبی و آذربایجان شمالی از سوی باورمندان به اندیشه‌ی پان‌ترکیسم به‌کاربرده می‌شود که در این جستار به یکی از این موارد پرداخته شده است. آن‌چه روشن است جعلی و ساختگی بودن این واژه‌ها است.

نقاشی گرمانیا در کلیسای سنت پائلز فرانکفورت- پان ژرمنیسم
نقاشی گرمانیا در کلیسای سنت پائلز فرانکفورت- پان ژرمنیسم

تعریف واژه پان چیست ؟

«پان» یک واژه و اصطلاح یونانی است به معنای کل، همه و… اندیشه‌های سیاسی گوناگونی در سده‌های اخیر به طور عمده برپایه‌ی اشتراک زبانی شکل گرفته‌اند که هر یک از این اندیشه‌های سیاسی دارای تاریخ و پیشینه‌ی تشکیلات حزبی و سیاسی مکتوب و ثبت شده منابع معتبر هستند. برای نمونه می‌توان به اندیشه‌های زیر اشاره کرد:

پان‌ترکیسم: یک جنبش سیاسی است که با عنوان یک‌پارچه‌سازی همه‌ی مردم ترک‌زبان در امپراتوری عثمانی، روسیه، چین، ایران و افغانستان در اواخر سده‌ی ۱۹ آغاز شد (فیشمن ۲۰۰۱، ۲۶۹). در آن زمان نویسندگانی مانند ضیاگوکلپ (Ziya Gökalp) و هالید ادیب ادیوار (Halide Edib Adıvar) از شکوه و جلال ترکان در گذشته گفتند و نماد خود را گرگ خاکستری (Bozkurt) به عنوان مادر نژاد ترک در نظر گرفتند (Britannica (A), 2016). پان ترکیسم

پان‌اسلاویسم: جنبشی مربوط به سده‌ی ۱۹ برپایه‌ی نژاد اسلاو و یکپارچگی همگی اقوام اسلاو است . نخستین کنگره‌ی پان‌اسلاویست‌ها در ماه ژوئن ۱۸۴۸ در پراگ برگزار شد .

مرزهای اندیشه پان اسلاویسم
مرزهای اندیشه پان اسلاویسم

پان‌عربیسم: جنبشی برای یکپارچه‌سازی فرهنگی و سیاسی کشورهای عرب‌زبان که در اواخر سده‌ی ۱۹ راه‌اندازی شد. راه‌اندازی حزب بعث در سوریه و عراق در سال ۱۹۴۳ و سپس راه‌اندازی اتحادیه عرب در سال ۱۹۴۵ مراحل این اندیشه‌ی سیاسی بودند. رهبر برجسته‌ی این اندیشه جمال عبدالناصر در مصر بود که پس از مرگش حافظ اسد در سوریه، صدام حسین در عراق، معمر قذافی در لیبی کوشیدند رهبری این اندیشه را به‌دست بگیرند (Britannica (B), 2016).

پان‌ژرمنیسم: جنبشی که هدف آن یکپارچه ساختن همگی مردم آلمانی و ژرمنی‌زبان است. ریشه‌های تاریخی پان‌ژرمنیسم به دوران جنگ‌های ناپلئون (سال ۱۸۱۵-۱۸۱۳) بازمی‌گردد (Britannica (C), 2016).

تفاوت پان‌ایرانیسم با دیگر پان‌ها چیست ؟

پان‌ایرانیسم: یک اندیشه‌ی سیاسی است که یکپارچگی اقوام و مردمان ساکن فلات ایران و بخش‌هایی که ایران در آن‌ها دارای نفوذ فرهنگی است می‌شود. از جمله اوستیایی‌ها، آذری‌ها، کردها، تاجیک‌ها، پشتون‌ها و بلوچ‌ها و… این اندیشه در سال ۱۳۲۶ از سوی محسن پزشک‌پور به صورت رسمی بنیان‌گذاری شد .

پان‌ایرانیسم متفاوت است با دیگر باورهای پان و همه‌خواه. برای نمونه این جنبش برپایه‌ی زبان مشترک شکل نگرفته است و مشترکات تاریخی و فرهنگی اقوام ایرانی را مورد نظر دارد.

کشورهای عرب زبان و پان عربیسم
کشورهای عرب زبان و پان عربیسم

پان فارس یا پان فارسیسم چیست ؟

به نظر می‌رسد اصطلاح «پان‌فارسیسیم» به‌عنوان یک اصطلاح ساختگی، که در هیچ منبع معتبری از پیشینه، تشکیلات حزبی و سیاسی آن یاد نشده، تنها واکنشی است به دید منفی که نسبت به اصطلاح و پیشینه‌ی سیاسی پان‌ترکیسم در ایران وجود دارد. هم‌چنین واکنشی است به، کاربرد واژه‌ی « پان‌ترکیسم » در ادبیات منتقدان این باور سیاسی.

افزوده شده: واژه‌ی پان‌فارس یا اصطلاح پان‌فارسیست برپایه‌ی پیشینه و تاریخچه‌ی سیاسی و .. اندیشه‌های همه‌خواه، یک واژه‌ی جعلی و ساختگی به‌شمار می‌آید که معمولا با واژه‌هایی مانند شوونیست و شوونیسم و .. همراه است. این جعل تاریخی-سیاسی باید در تاریخ سیاسی دست‌کم در حافظه‌ها ثبت گردد.

درباره ی نگارنده

همچنین ببینید

مقاله گویش سیدانی زبان سیوندی فارس شناسی محمدرضا محسنی

گویش سیدانی در سنجش با زبان سیوندی

ویژگی ارگاتیو، صرف اسم و برخی واژگان گویش سیدانی در سنجش با زبان سیوندی این …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

4 + نوزده =